Những phát biểu của Tổng thống Donald Trump trên chuyên cơ Không lực Một trong phiên Mỹ đêm 27/07 tập trung vào ba biến số đang chi phối tâm lý thị trường. Đó là triển vọng đàm phán với Iran, trạng thái của eo biển Hormuz và định hướng lãi suất tại Mỹ. Thông điệp chung từ Nhà Trắng là sức ép quân sự vẫn được duy trì, nhưng cánh cửa ngoại giao đã mở rộng hơn so với vài ngày trước.
Đối với Trader, điểm quan trọng không nằm ở một câu nói riêng lẻ. Thị trường đang cố xác định liệu căng thẳng có thực sự hạ nhiệt, dòng chảy năng lượng có được khôi phục và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ có chịu thêm áp lực chính trị trước quyết định lãi suất hay không.
Sức ép quân sự được dùng làm nền tảng cho đàm phán
Ông Trump cho rằng Iran không thể được thuyết phục chỉ bằng các nhượng bộ kinh tế. Theo cách diễn giải của ông, Tehran chỉ quay lại bàn đàm phán sau khi chịu sức ép quân sự rất lớn từ Mỹ. Tổng thống Mỹ tuyên bố năng lực quân sự của Iran đã bị phá hủy phần lớn và kết quả của chiến dịch sẽ sớm trở nên rõ ràng hơn.
Ông nói Iran đã đề nghị Mỹ ngừng tấn công trong hai đêm và bày tỏ mong muốn gặp trực tiếp hoặc thông qua các bên trung gian. Ông Trump đánh giá cơ hội đạt thỏa thuận vẫn tồn tại, nhưng cũng cảnh báo Washington có thể quay lại phương án quân sự nếu tiến trình không tạo ra kết quả.
Thông điệp này cho thấy Nhà Trắng đang áp dụng cách tiếp cận vừa đàm phán vừa duy trì sức ép. Với thị trường, đây chưa phải tín hiệu chấm dứt xung đột. Nó mới phản ánh một khoảng dừng có điều kiện, trong đó rủi ro quân sự có thể nhanh chóng quay lại nếu hai bên không thống nhất được các nội dung cốt lõi.
Đàm phán được mô tả là tích cực, nhưng chưa thể coi Hormuz đã bình thường
Ông Trump cho biết Mỹ đang có các cuộc trao đổi thân thiện với Iran và ông có đủ thời gian để chờ một thỏa thuận. Ông cũng nói không có tàu nào bị cấm qua lại và vấn đề hạt nhân của Iran có thể sớm được giải quyết.
Tuy nhiên, các thông tin chính thức từ những bên liên quan vẫn có khác biệt đáng kể. Tehran cho biết các bên trung gian đã chuyển thông điệp, nhưng không xác nhận có đàm phán trực tiếp với Washington. Iran vẫn tuyên bố kiểm soát eo biển Hormuz, trong khi phía Mỹ cho biết hoạt động phong tỏa và chuyển hướng tàu thương mại chưa hoàn toàn kết thúc.
Vì vậy, Trader không nên xem phát biểu của ông Trump là bằng chứng cho thấy vận tải biển đã trở lại bình thường. Tín hiệu đáng tin cậy hơn sẽ đến từ số lượng tàu thực tế đi qua eo biển, phí bảo hiểm hàng hải, lịch trình của các hãng vận tải và tốc độ phục hồi của hoạt động xuất khẩu dầu trong khu vực.
Giá dầu phản ứng nhanh với kỳ vọng hạ nhiệt
Ông Trump nhấn mạnh giá dầu đã giảm mạnh trong ngày và thị trường cổ phiếu tăng đáng kể khi kỳ vọng đàm phán xuất hiện. Ông cho rằng giá nhiên liệu từng giảm, sau đó tăng trở lại do Iran không tuân thủ những cam kết trước đó. Theo đánh giá hiện tại của ông, hành vi của Tehran đang ổn định hơn và phù hợp hơn với yêu cầu của Washington.
Đây là điểm Trader năng lượng cần theo dõi sát. Giá dầu đang chứa một phần bù rủi ro liên quan đến Hormuz. Chỉ cần xuất hiện bằng chứng rằng luồng tàu được khôi phục, phần bù này có thể thu hẹp nhanh. Ngược lại, một vụ tấn công mới hoặc sự đổ vỡ của đối thoại có thể khiến giá bật tăng mạnh vì thị trường phải định giá lại nguy cơ gián đoạn nguồn cung.
Phản ứng của chứng khoán cũng có tính điều kiện. Tâm lý chấp nhận rủi ro có thể tiếp tục cải thiện nếu giá năng lượng giảm và lạm phát kỳ vọng hạ xuống. Nhưng nếu dầu tăng trở lại, lợi suất trái phiếu có thể chịu áp lực, đồng thời nhóm cổ phiếu tiêu dùng và vận tải sẽ đối mặt với chi phí cao hơn.
Vấn đề hạt nhân vẫn là phép thử chính
Ông Trump cho biết nội dung hạt nhân của Iran sẽ được đưa vào tiến trình giải quyết. Ông cũng nói Washington và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nhìn chung có cùng quan điểm về Iran, dù vẫn tồn tại một số khác biệt trong cách tiếp cận.
Tổng thống Mỹ tuyên bố sức mạnh hiện tại của Iran chỉ còn một phần nhỏ so với bốn tháng trước. Đây là đánh giá từ ông Trump và chưa phải một số liệu độc lập có thể kiểm chứng đầy đủ. Dù vậy, tuyên bố này cho thấy Nhà Trắng tin rằng cán cân đàm phán đang nghiêng về phía Mỹ.
Đối với thị trường, một thỏa thuận có cơ chế giám sát hạt nhân rõ ràng sẽ mang giá trị lớn hơn một tuyên bố đình chiến ngắn hạn. Nếu các bên chỉ đạt được khoảng dừng quân sự mà không xử lý chương trình hạt nhân và an ninh hàng hải, biến động có thể quay lại sau một thời gian ngắn.
Ông Trump tiếp tục gây sức ép với Fed
Bên cạnh Iran, ông Trump dành nhiều thời gian nói về kinh tế Mỹ. Ông chỉ trích Hội đồng Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ mang tính chính trị và cho rằng lãi suất cần được hạ xuống. Tổng thống Mỹ nói nước này nên có mức lãi suất thấp nhất thế giới nhờ vị thế của nền kinh tế và sức hút của dòng vốn.
Ông đưa ra kỳ vọng tăng trưởng rất cao, thậm chí đề cập khả năng tổng sản phẩm quốc nội đạt tốc độ từ 8 đến 12 phần trăm. Đây là mục tiêu chính trị đầy tham vọng, cao hơn nhiều so với tốc độ tăng trưởng thông thường của một nền kinh tế phát triển. Trader cần phân biệt rõ giữa thông điệp vận động chính sách và dự báo kinh tế dựa trên dữ liệu.
Ông Trump cũng nhấn mạnh các nhà máy ô tô đang được xây dựng tại Mỹ và cho rằng chính sách thuế quan đã thúc đẩy doanh nghiệp chuyển hoạt động sản xuất về nước. Theo ông, nền tảng kinh tế hiện tại có thể tiếp tục tạo ra thành quả trong nhiều năm tới, kể cả khi một tổng thống mới lên nắm quyền sau khoảng hai năm rưỡi và nhận được một phần công lao từ chu kỳ tăng trưởng đã hình thành.
Với Trader tiền tệ và trái phiếu, lời kêu gọi hạ lãi suất có thể làm tăng biến động ngắn hạn, nhưng quyết định vẫn phụ thuộc vào dữ liệu lạm phát, việc làm và đánh giá của Fed. Một thông điệp chính trị mạnh không đồng nghĩa với việc lãi suất sẽ được cắt ngay.
Mỹ muốn bổ sung vũ khí tinh vi hơn
Ông Trump cho biết kho vũ khí của Mỹ vẫn ở trạng thái tốt, nhưng Washington muốn có thêm các hệ thống tinh vi và hiện đại. Ông nhắc đến việc mở rộng sản xuất tên lửa Patriot và chỉ trích chính quyền tiền nhiệm đã chuyển quá nhiều khí tài sang Ukraine.
Phát biểu này có thể tiếp tục hỗ trợ kỳ vọng đối với nhóm doanh nghiệp quốc phòng, đặc biệt là các công ty tham gia chuỗi cung ứng tên lửa, radar, cảm biến và linh kiện hàng không. Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi còn phụ thuộc vào ngân sách được Quốc hội thông qua và tốc độ triển khai các hợp đồng mới.
Liên quan đến thông tin Nga cung cấp hình ảnh vệ tinh về các căn cứ Mỹ cho Iran, ông Trump nói sẽ trao đổi trực tiếp với Tổng thống Vladimir Putin. Ông đánh giá nếu việc này có xảy ra thì tác động thực tế vẫn hạn chế. Đây tiếp tục là một điểm cần giám sát vì nó có thể mở rộng phạm vi địa chính trị của xung đột.
Thông điệp cứng rắn hơn dành cho đảng Cộng hòa
Ông Trump kêu gọi các nghị sĩ Cộng hòa quyết liệt hơn trong chương trình nghị sự tại Thượng viện. Ông muốn các thượng nghị sĩ ở lại Washington để hoàn tất dự luật SAVE America Act và cho rằng đảng Cộng hòa không nên tiếp tục quá nhún nhường trước phe Dân chủ.
Thông điệp này phản ánh áp lực nội bộ trước các cuộc bỏ phiếu quan trọng. Nếu tranh cãi về thủ tục và quyền biểu quyết leo thang, thị trường có thể phải tính thêm rủi ro chính sách, nhất là khi các vấn đề ngân sách, thuế quan và chi tiêu quốc phòng được đưa ra thảo luận cùng lúc.
Trader cần theo dõi điều gì sau phát biểu của ông Trump
Trong 24 đến 72 giờ tới, diễn biến thực tế tại eo biển Hormuz quan trọng hơn mọi tuyên bố. Dữ liệu tàu thuyền, thông báo của các hãng vận tải và giá bảo hiểm hàng hải sẽ cho biết mức độ bình thường hóa của tuyến năng lượng này.
Thị trường cũng cần theo dõi phản hồi chính thức từ Iran và các nước trung gian. Nếu Tehran xác nhận có khuôn khổ đàm phán rõ ràng, dầu có thể tiếp tục giảm phần bù rủi ro. Nếu hai bên tiếp tục mô tả tiến trình theo những cách trái ngược, biến động sẽ duy trì ở mức cao.
Đối với vàng, đồng USD và trái phiếu Mỹ, trọng tâm sẽ chuyển dần sang Fed. Kỳ vọng hạ lãi suất có thể hỗ trợ vàng và tài sản rủi ro, nhưng phản ứng cuối cùng vẫn phụ thuộc vào ngôn ngữ của Fed và dữ liệu lạm phát. Nhà đầu tư nên tránh đặt vị thế chỉ dựa trên sức ép chính trị từ Nhà Trắng.
Phát biểu đêm 27/07 tạo ra một bức tranh tích cực hơn cho tâm lý thị trường, nhưng chưa đủ để xác nhận khủng hoảng đã kết thúc. Kịch bản cơ sở hiện tại là đối thoại tiếp tục trong khi sức ép quân sự được giữ nguyên. Điều đó có thể giúp dầu hạ nhiệt và chứng khoán ổn định, song rủi ro đảo chiều vẫn rất lớn nếu đàm phán thất bại.
Nội dung này phục vụ mục đích cập nhật thông tin thị trường, không phải khuyến nghị đầu tư.
